Imfundo idla ngokuchazwa njengesiseko soluntu oluqinileyo, kwaye embindini wemfundo ngootitshala. Ngabo bazisa izifundo ebomini, abakhuthaza abafundi ukuba bafunde, kwaye bazinikela ekukhuleni nasekuphuhlisweni kwesizukulwana esilandelayo. Kanye njengokuba iingcali zezakhiwo zibumba izinto eziluhlaza zibe zizakhiwo ezintle, ootitshala babumba iingqondo eziselula zibe ziinkokeli zexesha elizayo, abantu abacingayo, kunye nabantu abasungula izinto ezintsha. NgoSuku loTitshala lweHlabathi, sibhiyozela umdla nokuzinikela ootitshala abazisa emsebenzini wabo yonke imihla, kwaye siyayiqonda indima ebalulekileyo abayidlalayo ekwakheni ikamva elingcono kuthi sonke.
Olu thando lokufundisa lunokulandela emva ebuntwaneni bukaNksz Thompson, xa utitshala wakhe wembali yesikolo samabanga aphakamileyo wayesebenzisa iindlela ezifanayo ukuvuselela uthando lwakhe ngesifundo. Uhlala esabelana ngezi ndaba zobuqu nabafundi bakhe, edala unxibelelwano olunzulu kwaye ebonisa indlela impembelelo yotitshala omnye enokuba nefuthe elihlala lihleli ngayo. Utitshala onomdla unokuguqula isahluko sencwadi yesifundo esikruqulayo sibe luhambo olunomdla, okwenza abafundi babe nomdla wokufunda okungakumbi. Abafundisi nje kuba ngumsebenzi—bafundisa kuba bewuthanda. Bayakuthanda ukubona umzuzu apho umfundi ekugqibeleni eqonda ingcamango enzima, ukuzingca ebusweni bomntwana xa egqiba iprojekthi, kunye novuyo lokubukela abafundi babo bekhula kwaye bevuthwa ngokuhamba kwexesha. Olu thando luyosulela; lukhuthaza abafundi ukuba baphuhlise uthando lokufunda bona, isipho esiya kuhlala nabo ubomi babo bonke.
Ukuzinikela lolunye uphawu oluchaza ootitshala ababalaseleyo. Ukufundisa akungomsebenzi we-9 ukuya kwi-5. Kubandakanya ukulungiselela izifundo kusasa, ukubhala amanqaku ebusuku, kunye nokucwangcisa imisebenzi yeempelaveki. Umzekelo, uMnu. Rodriguez ufika esikolweni kwiiyure ezimbini ngaphambi kokuba iiklasi ziqale ukuze alungiselele uvavanyo lwesayensi olusebenzayo aze ahlale emva kokugxothwa ukuze afundise abafundi abanengxaki yezibalo. Ngaphandle kweeyure zesikolo eziqhelekileyo, ukwanikela ngexesha lakhe ngexesha lekhefu lesikolo ukuze alungiselele iinkampu zesayensi zabafundi abanomdla wokungena nzulu kwesi sifundo.
Ootitshala badla ngokwenza okungaphezulu kwemisebenzi yabo esemthethweni: ukuhlala emva kwesikolo ukuze bancede umfundi osokolayo, ukuhlela imisebenzi yangaphandle kwesikolo, okanye ukuya kwiingqungquthela zabazali nootitshala ngokuhlwa. Bancama ixesha namandla abo ukuqinisekisa ukuba abafundi babo banethuba elihle lokuphumelela. Nokuba bajongene nemingeni—njengezixhobo ezinqongopheleyo, abafundi abanzima, okanye uxinzelelo lolawulo—bahlala bezinikele kubafundi babo nakumsebenzi wabo. Umzekelo, uMnu. Rodriguez, uyaziwa ngokusebenzisa imali yakhe ukuthenga izixhobo zesayensi ezongezelelweyo xa uhlahlo lwabiwo-mali lwesikolo lungaphumeleli, konke oku kwenziwa egameni lokubonelela ngamava okufunda atyebileyo kubafundi bakhe.
Umdla nokuzinikela kootitshala kunempembelelo enkulu kubafundi. Utitshala onomdla unokuvuselela umdla womfundi aze abakhuthaze ukuba balandele amaphupha abo. Cinga ngoSarah, owayedelela uncwadi de wadibana noMnu. Wilson. Ukufunda kwakhe okunomdla kwee-sonnet zikaShakespeare kunye neengxoxo ezivuselela ingcinga kwiinoveli zanamhlanje kwaguqula indlela acinga ngayo, okwamkhokelela ekubeni afunde kakhulu uncwadi lwesiNgesi ekholejini. UMnu. Wilson akazange ayeke ukufundisa ikharityhulam kuphela; wazisa uSarah kwiklabhu yoncwadi yasekuhlaleni, apho wakwazi ukunxibelelana nababhali abapapashiweyo kunye nabanye abantu abathandayo. Oku kuvezwa akuzange kukhulise uthando lwakhe ngoncwadi kuphela kodwa kwamnika nokuzithemba kokuqala ukubhala amabali akhe.
Utitshala onomdla angenza umfundi othiyileyo izibalo aqalise ukuyonwabela, okanye aguqule umfundi owoyikayo ukuthetha esidlangalaleni abe ngumsasazi othembekileyo. Utitshala ozinikeleyo anganceda umfundi oshiyekayo ukuba afikelele kwinqanaba, okanye anike inkxaso umfundi ayidingayo ukuze oyise imiqobo yakhe. UNksz Chen waphawula ukuba amanqaku kaLily ayehla waza wafumanisa ukuba usapho lwakhe lujongene nobunzima bezemali. Ngokunika inkxaso yeemvakalelo, izixhobo zokufunda ezongezelelweyo, kwanokubonelela ngezinto zesikolo ngobuchule, uNksz Chen wanceda uLily ukuba ahlale esendleleni yezemfundo. Ukongeza, uNksz Chen wadibanisa uLily neqela lesisa lasekuhlaleni elalibonelela ngoncedo lwezemali kwiifizi zakhe zesikolo, eqinisekisa ukuba uLily unokugxila kwizifundo zakhe ngaphandle koxinzelelo olongezelelweyo lweenkxalabo zemali. Le mizamo inokutshintsha indlela yobomi bomfundi, ibanike izixhobo kunye nokuzithemba abakudingayo ukuze baphumelele.
Ootitshala bakwadlala indima ebalulekileyo ekudaleni imeko-bume yeklasi eyakhayo nebandakanya wonke umntu. Utitshala onomdla nozinikeleyo usebenza ekwakheni ubudlelwane nabafundi bakhe, esazi izinto abanomdla kuzo, amandla abo kunye nobuthathaka babo. UNksz Kim uqala isemester nganye ngokubanika abafundi iipowusta ze-"All About Me" aze abambe "iindibano zokwabelana" zeveki nganye ukukhuthaza unxibelelwano oluvulekileyo. Ukuze akhuthaze ngakumbi ukubandakanywa, ufaka uncwadi olwahlukeneyo kunye neembono zembali kwizifundo zakhe, ekhuthaza abafundi ukuba baxabise kwaye bahloniphe iinkcubeko kunye neembono ezahlukeneyo.
Ukwasebenzisa inkqubo yokufundisana ngoontanga, apho abafundi badityaniswa khona ngokusekelwe kumandla abo kunye neendawo abanokuziphucula, nto leyo ebavumela ukuba bafunde kwaye baxhasane. Badala izifundo ezinomdla nezifanelekileyo, kwaye bakhuthaza abafundi ukuba baxhasane kwaye bahloniphane. Kwimeko enjalo, abafundi bazive bekhuselekile ukubuza imibuzo, ukuthatha umngcipheko, nokuba ngabo. Oku akuphuculi nje kuphela iziphumo zemfundo kodwa kunceda abafundi ukuba baphuhlise izakhono zentlalo nezeemvakalelo ezibalulekileyo ukuze baphumelele ebomini.
Kwihlabathi lanamhlanje, apho imfundo ijongene nemingeni emininzi—njengokwanda kokufunda kwi-intanethi, impembelelo yobhubhane, kunye nesidingo sokulungiselela abafundi kwimarike yemisebenzi etshintsha ngokukhawuleza—umdla nokuzinikela kootitshala kubaluleke kakhulu kunangaphambili. Ngexesha lokuvalelwa kwe-COVID-19, ootitshala abanjengoMnu. Lee bakhawuleza baziqhelanisa nokufunda amaqonga amatsha eenkomfa zevidiyo, ukuyila izifundo ezisebenzisanayo kwi-intanethi, kunye nokuqhuba iiyure zeofisi kwi-intanethi ukuqinisekisa ukuba abafundi abasileli ngasemva. Kwakhona waqonda ukuba kukho ithuba lokuzahlula ebantwini ngeli xesha waza walungiselela iiprojekthi zamaqela kwi-intanethi kunye neeseshoni zokufunda kwi-intanethi ukugcina abafundi benxibelelene kwaye bebandakanyeka.
Ootitshala kuye kwafuneka baziqhelanise neendlela ezintsha zokufundisa, bafunde iteknoloji entsha, kwaye baxhase abafundi ngamaxesha anzima. Kuyo yonke loo nto, baye bahlala bezibophelele kubafundi babo, befumana iindlela ezintsha zokubagcina bebandakanyeka kwaye bekhuthazekile. Ukuqina kwabo kunye nokuguquguquka kwabo bubungqina bothando lwabo lokufundisa kunye nokuzinikela kwabo kwimpumelelo yabafundi babo. Ootitshala abaninzi, njengoMnu. Lee, nabo bathathe inyathelo lokubonelela ngezixhobo zempilo yengqondo kunye nenkxaso kubafundi babo, beqonda umonakalo owawubangelwa yintsholongwane yobhubhane kwimpilo-ntle yabo.
NgeMini yoTitshala yeHlabathi, sifanele sizinike ixesha lokubulela ootitshala ngomdla nokuzinikela kwabo. Sifanele sibazise ukuba umsebenzi wabo onzima uyaxatyiswa, kwaye impembelelo abanayo kubafundi babo ayinakulinganiswa. Sifanele sikhuthaze inkxaso engcono kootitshala, kuquka imivuzo ephezulu, izixhobo ezingaphezulu, kunye neemeko zokusebenza ezingcono. Kuba xa sityala imali kootitshala, sityala imali kwikamva loluntu lwethu.
Intliziyo yemfundo ayikho kwiincwadi zesikolo, kwiiklasi, okanye kwitekhnoloji—ikwiititshala eziyenza yonke into ibe yinyani. Ngabo abenza imfundo ibe nentsingiselo, abakhuthaza abafundi ukuba bafunde, kwaye babumba ikamva lehlabathi lethu. Ngoko ke ngolu Suku loTitshala lweHlabathi, masibhiyozele umdla nokuzinikela kootitshala kuyo yonke indawo, kwaye masizinikele ekubaxhaseni emsebenzini wabo obalulekileyo.
Ixesha leposi: Septemba-10-2025
